KARBONDIOKSIT SALINIMI AZALACAK || SANAYICILER BILGILENDIRILIYOR || KIMYASALLARIN KAYDI KOLAYLAŞACAK || İKLIM DEĞIŞIKLIĞI DERSI VERILECEK || HAVA KIRLILIĞI GÜNLÜK YAŞAMI ETKILIYOR || GEDIZ'I KIM NASIL KIRLETIYOR || ÇEVRECI ŞEHIRLER || ÇEVRENIN KIRLILIĞININ İNSANLARI ETKILEMESI || SIYANÜR KULLANIMINA KISITLAMA || YANGIN ANINDA NE YAPILMALI || YANGIN OLMAMASI İÇIN NELER YAPILMALI || KIMYASALLARA MARUZ KALMA || TOKSIKOLOJI || KDU HAKKINDA BILGILER || KIMYASAL GÜVENLIK RAPORU ÖRNEĞI || PERFLORLU KIMYASALLAR HAKKINDA || BIYOPLASTIK ÜRETIMI || BIYOKÜTLEDEN IŞIK İLE YAKIT ELDESI || METANIN KÜRESEL ISINMAYA ETKISI || ALKANLARIN OKSITLENMESI İÇIN KATALIZÖRLER || KIMYASALLARIN KAYDI || BIYOYAKIT ÜRETIMI || SONSUZA KADAR KIMYASALLAR || KENTSEL ATIKLARIN DÖNÜŞÜMÜ || ROBOT BILIM ADAMLARI || BACA GAZI EMISYON RAPORU || SULAR ZEHIRLI KIMYASALLARDAN ARINDIRILIYOR || GÖZ YAŞARTICI GAZ || KORONA VIRÜSLERIN DEZENFEKSIYONU || KIMYASALLARLA İLGILI YÖNETMELIKLER || KARBONDIKOSITTEN METANOL ELDE EDILMESI MÜMKÜN || KANSER TEDAVISINDE FARKLI BIR YAKLAŞIM ||
course_img_big

Toksikoloji

Toksikoloji ve Maruz Kalma

Kimyasallara toksikolojik olarak maruz kalma hakkında aşağıdaki bilgiler değerlendirilmelidir. 

Kimyasallara Maruz Kalma Yolları

Maruz kalma yolu; vücuda verilen zararı direk olarak etkiler. Kimyasalın soluma ve enjeksiyonda hiç bir koruyucu durum gerçekleşmeden direk vücuda girmesi söz konusuyken, yutma da karaciğer, temasta ise derinin bir koruyucu özelliği mevcuttur.

  • Soluma: Kimyasalın soluma ile vücuda alınması.
  • Deri veya Gözler ile temas: Bazı kimyasallar deri ve gözü tahrip eder. Bazıları ise deriden vücuda geçerler.
  • Yutma: Genellikle elleri kimyasallar ile kirli birisinin yiğeceğe bulaştırması ve kimyasalı fark etmeden yutmasıdır.
  • Enjeksiyon: Bazı nesneler ile derinin delinmesi sonucu kimyasalın damarlara ulaşması durumudur.

 

Doz Tanımı: Toksikolojide, Test organizmalarına uygulanan miktar olarak ifade edilebilir. Birim kütle başına miktar(mg/kg), Birim alan başına miktar(mg/cm2), Birim gaz hacmi başına miktar(mg/m3). Bunlardan ilki yutulması durumunda alınan mg olarak miktarın canlının ağırlığına oranıdır. İkincisi canlının cildinin alanının maruz kaldığı mg olarak miktardır. Üçüncüsü ise solunan havanın m3 ü içinde bulunan kimyasalın mg olarak miktarıdır.

Doz-Cevap Tanımları: Dozun artması ile test organizmalarının gösterdiği tepkidir. Doz arttıkça ölümlerin ve bir takım hastalıkların oluşumu artacaktır. Aşağıdaki şekildeki gibi bir durum söz konusu olacaktır.

 

Toksisiteyi Etkileyen Faktörler

  • Maruz kalma süresi ve sıklığı
  • Maruz kalma yolları(soluma,deri teması, yutma v.b)
  • Türler arası değişimler(fare,hamster v.b.)
  • Türiçi değişimler(yaş, genetik hastalıklar v.b.)
  • Çevresel faktörler(bireyin yaşadığı çevresel koşullar)
  • Kimyasal birleşimler ve dönüşümleri(kimyasalların vucüttaki çevrimleri)

Toksisitede bilgi kaynakları: Toksisite testleri, Epidemiyolojik ve klınik çalışmalar, Toksisite verilerinin karşılaştırılması, Maruz kalma rehberi oluşturmak.

Sağlığa Etkileri

Maruz kalmanın insan sağlığındaki toksik etkileri iki kategoriye ayrılır. Bunlar; kısa dönem ve uzun dönem etkidir. Kısa dönem etkilere, akut etkilerde denir. Bunlar kısa sürede çok miktarda kimyasala maruz kalınması ile gerçekleşir. Bölgesel ve sitemik etkiler olabilirler. Bölgesel etki maruz kalınan bölgede gerçekleşen etki iken, sistemik etki vücud tarafından emilimi yapılmış ve vücudun içerisinde dolaşımıyla gerçekleşen etkidir. Uzun dönem etkilere ise kronik etkiler de denir. Bunlarda uzun dönemde(yıllar) gözlemlenen etkilerdir.

Solunum Sistemi: Maruz kalmanın olabileceği en büyük yüzey alanına sahip organ akciğerlerdir. 70-100 metre karelik bir yüzey alanına sahiptir. Solunum sistemi üç alana ayrılır. 1-Nazofarenks- Burundan gırtlağa kadar olan kısımdır.2-Trakeobronşiyal- Bronşlar ve broşiyallardan oluşur. 3-Pulmuner asinus- Akciğerdeki temel fonksiyonel birimdir.

Soluma sistemine toksik olan kimyasalların etkileri: Boğulmalar, kimyasal boğulmalar, sadece boğulmalar, tahriş ediciler, kangren, fibröz, alerjikler, kanserojenler.

Örneğin; Amonyak, üst solunum yollarını etkiler, akut etki olarak tahriş eder ve ödeme neden olur, kronik etki olarak bronşite neden olur.

5-30 mikron çapındaki bileşenler; Nazofarenkse etki eder. 1-5 mikron çapındaki bileşenler; Trakeobronşiyal bölgeye etki eder. 1 mikrondan küçük olanlar; Pulmuner asinusa etki eder.

Deri: Çevre ve iç organlar arasında bariyer oluşturarak iç organları korur.

Derinin işlevleri: 

Epidermis: Kimyasalların emilimini önler ve bakterilere karşı engel oluşturur.

Sebasöz bezler: Bakteriyostatik ve fungusatik olan yağ asitlerini salgılar.

Melanositler: Güneş ışığındaki ultraviyole ışınlardan zarar görülmesini önler.

Ter bezleri: Isıyı düzenler.

Bağ dokusu: Travmaya karşı esneklik sağlar.

Lenf sistemi: Enfeksiyona imnünolojik cevap verir.

Gözler: Gözlere kimyasalların etkisi deri gibi olur ama gözler daha duyarlıdırlar.

Asitler: pH'a ve asitin protein birleşimine bağlı olarak gözlere zarar verir.

Alkaliler: Bunlarda pH'a bağlı olarak zarar verirler.

Organik çözücüler: Yağları çözerler, ağrıya neden olurlar ve korneayı matlaştırırlar.

Göz yaşartıcılar: Düşük konsantrayonlarında ağlamaya neden olurlar.

 

Detay için tıklayınız.